International Messy Church Conference 2016

Van 16 tot en met 18 mei was de allereerste internationale Messy Church conferentie in Engeland.

Delegaties uit 12 landen kwamen deze dagen samen om te leren van elkaars verhalen en ervaringen. Martine Versteeg schreef voor Facebook een paar blogjes om mensen thuis op de hoogte te houden en haar gedachten te delen. We hebben ze hier verzameld. 

Blog 1/5
Het voordeel van een strakke biologische klok in Engeland: je hebt 's ochtends nog een uurtje extra om de dag ervoor te reflecteren. Gisteren stond kennismaking centraal en dat gebeurt hier erg 'messy'. 
Landen die om de beurt een globe hoog moesten houden of een levend bingo, veel creatieve vormen en veel zingen met gebaren. Met zo'n overvloed aan expressieve vormen en bewegingen kon je goed zien wie de Nederlanders waren. ;) Wat een heerlijk nuchter volk zijn we toch. 

Wereldbol hoor houden door Nederalndse DelegatieIn de middag was er keuze uit diverse gesprekken met verschillende onderwerpen. Ik was naar een gesprek geweest over de waarde van de spirituatliteit van ouderen in Messy Church. Een gesprek over welke rol ouderen (70+) hebben in MC. Is dat alleen als helper/vrijwilliger?
Er werd een voorbeeld gegeven van een MC in New Jersey, die naast MC ook MC-community houden. Een Kliederkerk ontmoeting met ouderen in het verzorgingstehuis. Het blijkt een zeer geschikte vorm te zijn voor het werken met ouderen met dementie. 
Het lijkt mij geweldig om eens een kliederkerk in een verzorgingstehuis of serviceflat te houden. Ik vermoed dat er bijzonder mooie dingen zullen gebeuren. Echt Jong en oud samen. Wie zou die uitdaging aan willen gaan?
In de avond was er een Messy Church session vanuit het verhaal van Abraham die drie mannen gastvrij verwelkomt. Er waren verschillende activiteiten om het verhaal te ontdekken en een viering, waar ook wij als Nederlandse deligatie een aandeel in hadden. We stonden stil bij de waarde van gastvrijheid uit het verhaal van Abraham. We staan in Nederland niet bepaald bekend als gastvrije cultuur. Hoe kunnen we toch ook iets laten zien van de Gastheer die wij navolgen?

Ook vandaag is weer genoeg te doen. Zo spreekt George Lings, schrijver van het boek 'Messy Theology'. We hebben een afspraak met de CEO van BRF, de organisatie achter MC. Zeg maar wat JOP voor Kliederkerk is. We gaan kijken hoe we elkaar nog meer kunnen vinden en versterken.
Ook hebben we een gesprek met Olivia Warburton, hoofd van materiaal.
Eén van de uitdagingen van Kliederkerk NL is hoe we jullie (de Kliederkerken in Nederland) gaan ondersteunen met materiaal. We vinden het zo ijzersterk dat jullie veelal zelf materiaal maken. Dit geeft goed doorleefde programma's die aansluiten bij je eigen mogelijkheden en context. Met kopiëren en plakken van bestaand materiaal kan dat verloren gaan. Hoe kunnen we dit enerzijds houden en stimuleren, maar ook jullie meer steunen met materiaal? Want we zien ook in dat het wel veel werk met zich meebrengt. Kortom, genoeg te doen en te denken vandaag. En als ik morgen weer veeeeeel te vroeg wakker wordt maak ik misschien nog een blogje, zoals deze. Maar houd vooral twitter (@kliederkerk_NL) en de Facebookpagina in de gaten voor de vlogs, die een impressie geven van de conferentie. Met dank aan Janneke Nijboer.

Blog 2/5
Na een nacht slapen kraakt mijn hoofd nog van alle interessante lezingen, gesprekken en gedachten. Calvin uit Zuid Afrika
Er zijn in totaal 12 verschillende landen aanwezig op de conferentie en door het programma heen geeft elk land een bijdrage. Een bijdrage van deze tweede dag, die bij mij bleef hangen is de inbreng van Zuid-Afrika.

Zij werken met Messy Church in een context waar veel mensen zijn overleden en gezinnen ontwricht zijn door Aids. Ze zien dat MC voor veel wezen als een nieuwe familie wordt. Zo draagt hun MC bij aan het opbouwen van de samenleving. Ontroerend om te horen.
Een ding wat mij trouwens deze ochtend sowieso opviel, is hoe veel impact Messy Church heeft op zoveel meer plekken. Zeker hier in Engeland. Messy Church heeft een gigantisch invloed op het kerkelijke landschap van Engeland. Alleen al zichtbaar doordat de aartsbisschop van Canterbury door middel van een videoboodschap ons als conferentiedeelnemers toesprak.

Ook in de lezing van George Lings kwam dit duidelijk naar voren. Hij sprak over het thema ‘Hoe Messy Church de weg wijst voor de rest van de kerk’. Hierin stond hij stil bij hoe het uitgangspunt van een rommelige, chaotische, klieder–kerk (tja, we hebben nou eenmaal geen woord dat dit alles in een woord samen vat ;)) veel beter past bij een theologie van 'Zijn nieuwe wereld al zichtbaar, maar nog niet volledig aanwezig’ en 'een schepping die in wezen goed is, maar ook bedorven of besmet is' . Het geloof en Gods beweging naar ons gaat niet via strakke gebaande wegen. Het gaat rommelig. We maken er soms een kliederzooi van, maar God gaat met ons een weg. Messy is goed! Volgens George Lings is dit één van de dingen waarin MC de weg wijst voor kerk-zijn in deze tijd.

Een andere manier hoe MC volgens Lings de wegwijst is hoe zij zich beweegt vanuit de waarden. Rommeligheid zorgt ook voor de mogelijkheid om je te laten bewegen, maar MC houdt daarin wel stevig vast aan zijn waarden. Zoals Kliederkerk dat ook doet. Denk aan een zeilboot die zich door de wind in beweging laat brengen en de kiel die de boot stabiel houdt. Het zijn niet de activiteiten, het samen eten of vieren wat mensen en ons als groep/gemeenschap bepaalt. Dat is slechts de vorm. De visie en waarden geven houvast en vuren aan. En daarbij leert MC de kerk ook dat het niet alleen gaat om ‘worship’ (aanbidding of de kerkdienst). Dat doen zoveel meer religies: islam, hindoe, voetbalsupporters? Wat een verschil maakt, is de gemeenschap met Christus in het midden; de groep mensen verbonden met elkaar en met Jezus. Ik ben erg benieuwd hoe dit zich in Kliederkerk zal ontwikkelen. Wij staan nog aan het begin van een lange weg. Zouden wij een weg mogen wijzen in Nederland? Voor nu voelt dat als een peuter die een oude man verteld dat hij een goed idee heeft. We zullen zien waar Gods Geest ons al kliederend brengt. En ik hoop van harte dat de gevestigde kerk met ons mee wil kliederen en zoeken.
Goed, dit was alleen nog maar de ochtend. We hebben nog geluisterd naar verschillende verhalen over hoe je in je Kliederkerk aandacht kan geven aan 'groeien in geloof'? Hoe help je mensen te ontdekken wat dat navolgen van Jezus kan betekenen en hoe kun je hen prikkelen zich verder hierin te ontwikkelen? En nog zo veel meer. Wie weet komt er nog een deel twee van dag twee. Maar nu gaat dag drie beginnen. Ik ga naar het ontbijt. Fijne dag!

Blogje 3/5
Dag 2: Discipelschap, navolging, leerling van Jezus. Ik weet dat in Nederland in elke groep / denominatie deze woorden anders resoneren. Het was dan ook best een klus toen we nadachten als Kliederkerk Nederland wat nou het doel is van Kliederkerk en hoe dat te omschrijven. Wij hebben het omschreven als: Kinderen en volwassenen helpen een gemeenschap op te bouwen en om te ontdekken wat geloven in God en het navolgen van Jezus kan betekenen.

Eind van de ochtend hadden we een onderdeel waarbij we nadachten hoe mensen groeien in dat navolgen. Kun je dat controleren of stimuleren? Ik denk zelf dat het een openstaan is en actief observeren hoe je een ander verder kunt helpen in zijn/ haar zoektocht. Niet dwingend maar door ernaast te staan en te realiseren dat we allemaal in een beweging zitten van zoeken en groeien in vertrouwen, in de gemeenschap met elkaar en Jezus.
Het was erg leuk om te horen vanuit verschillende MC's hoe zij hiermee aan de slag zijn. Een breed scala aan ideeën die elkaar soms zelfs tegenspraken. Dat geeft ook meteen weer wat de kracht is van Kliederkerk. We zijn nog aan het ontdekken wat discipelschap / navolging betekent anno 2016 in een Kliederkerk-context. En Kliederkerk geeft die ruimte om dat al zoekend te ontdekken. 

Wat verhelderend was, is de 'Messy Church wiskunde' die Martyn Payne met ons deelde. Hij vertelde dat Mc's heel verschillend omgaan met het prikkelen en uitdagen van deelnemers om na te denken over geloof en navolgen. Zo zie je MC's die iets aftrekken (-). Ze halen leeftijdsgroepen/homogene groepen weg uit de MC ontmoeting en gaan op andere momenten activiteiten doen (Misschien zoiets als een Alpha cursus). Je hebt ook Mc's die iets erbij doen (+), dus naast de MC ontmoetingen hebben zij kleine gemengde groepen (bijvoorbeeld geografische kringen die tussen de MC ontmoetingen bij elkaar komen). Je hebt ook MC's die delen (/): Ze bieden binnen de MC ontmoeting activiteiten aan waarin je verschillende groepen aanspreekt (bijv. op leeftijd of geloofsfase). Vervolgens noemt hij ook de mogelijkheid om te vermenigvuldigen (x). Hierbij kijkt Messy Church naar de MC ontmoeting en proberen ze de kwaliteit van de activiteiten steeds weer te verbeteren, zodat in de gesprekken en vieringen steeds meer verdieping komt.

Martyn geeft aan dat al deze vormen worden gebruikt, maar moedigt ook vooral aan om dat laatste te doen. Jezelf uit te dagen om te kijken hoe je binnen je Kliederkerk steeds meer geloofsgesprekken en diepgang kan zoeken binnen de MC ontmoeting. Een goede boeken tip hierbij is 'Making disciples in Messy Church' van Paul Moore.

Van de verschillende voorbeelden uit de praktijk bleef één van de presentaties bij mij hangen. Misschien kennen jullie de schaal van Engel? Dat is een schaal waarin wordt omschreven 'hoe gelovig' iemand is. Ik moet zelf bekennen dat ik dan al snel de kriebels krijg als er een soort meetlat ontstaat. Hoe ver ben jij? Jugh.... Maar deze man breide de schaal uit, volgens de 'grayscale'. Hierbij kijken ze dus niet alleen in hoeverre iemand een volgeling van Jezus is, maar ook in hoeverre hij open is voor geloof, voor het idee van God. Dit blijft bij mij nog enigszins in mijn allergie zone, maar wat ik zo bijzonder vond was dat deze man keek naar de mannen die naar zijn MC kwam en dacht: Ik wil graag weten waar zij zitten. Hij is vervolgens op hen afgestapt en heeft gevraagd: "Dit klinkt misschien heel erg stom, maar ik zou zo graag willen weten hoe jullie staan hier in MC." Hierna vroeg hij waar zij zichzelf zouden plaatsen in deze schaal op het moment dat ze binnen kwamen. Vervolgens heeft hij hen steeds eens per 3-4 maanden weer gevraagd: En waar zit je nu? Ik vond dit zelf zo'n dappere en inspirerende manier om het gesprek aan te gaan met deelnemers. En waarschijnlijk juist door dat hij dit aan deze mensen vroeg gaan ze zelf ook na denken: Wat vind ik hier eigenlijk van? Goed, één van de vele manieren hoe MC's nadenken over hoe kun we de gemeenschap van mensen binnen onze Kliederkerk stimuleren om aan de slag te gaan met hun eigen geloof en groei hierin.
Voor nu weer even genoeg stof om over na te denken? Als je bezig bent met Kliederkerk is een leuke vraag om op te reflecteren: Hoe kun je in jouw Kliederkerk meer ruimte geven aan diepere gesprekken en reflectie tijdens de activiteiten, de viering of het eten?

Blogje 4/5
Op dag 3 van de Internationaal Messy Church conferentie mochten we in de ochtend weer luisteren naar George Lings. En dat is absoluut geen straf. Wat een heerlijke humor en inspirerende woorden! Op dag 2 sprak hij over hoe Messy Church de weg wijst. Vandaag sprak hij over hoe MC nog bezig is een weg te vinden. Hierbij keek hij naar de verschillende ‘heilige plaatsen’ die we hebben in de kerk. Elk heeft zijn eigen waarde en functie. Zie de afbeelding.

 

George Lings stelt dat in de huidige kerk er een onbalans is tussen deze elementen van kerk. Zo ziet hij dat we ‘The Chapel’ te veel aandacht geven en te hoog waarderen ten opzichte van andere elementen. Hierdoor krijgt dit de overhand. Hij stelt ook dat de ‘Scriptorium’ (Uitleg van Gods Woord) verplaatst is van 'voor elk christen van belang', naar 'de opdracht van de opgeleiden/predikanten', waardoor het doorgeven van geloofswijsheid door de gewone ‘leek’ onderbelicht wordt. De verantwoordelijkheid van het doorgeven is neergelegd bij proffesionals, waardoor ongeschoolden alleen maar leren om te ontvangen. Ik vind dit erg herkenbaar. Dat zie ik ook in Kliederkerk gebeuren. Vrijwilligers die het gevoel hebben dat zij toch niet iets kunnen delen van geloof: 'Dat doe ik vast niet goed (genoeg).' Daarnaast zie je ook dat het element ‘The Garden’ (dienst en opbouw van de grotere gemeenschap) steeds minder aandacht krijgt of zelfs volledig wordt losgekoppeld van de geloofsgemeenschap. Ook het onderdeel waarin we gastvrijheid beoefenen en samen eten - ‘Refectory’ - is vaak ‘gedownsized’ naar een waardeloos bakkie koffie na de viering. Het element van samen keuzes maken en richting kiezen - ‘Chapter’ - wordt ondergebracht in kerkenraden en commissies, die veelal gezien worden als een noodzaak en geen zaak van geïnspireerd door de Geest richting vinden en zoeken. 

George Lings ziet, n.a.v. een onderzoek die hij gedaan heeft onder 300 Messy Churches, dat de kwaliteit van een groot deel van deze elementen hoog is in MC. Toch zijn er ook voldoende uitdagingen. In het tweede deel van zijn lezing gaat hij in op de natuurlijke grootte van een MC. Uit zijn onderzoek blijkt dat het grootste percentage (63%) MC’s tussen de 30 en 70 leden hebben. Dit aantal heeft te maken met verschillende factoren, zoals de grootte van je ruimte, wat jouw team aankan, wat de omgeving nodig heeft of prettig vindt. Het is niet zo dat MC een 'one size fits all' heeft. Er zijn MC’s die meer dan 150 leden hebben, maar dat is eerder uitzondering dan regel. Het is de kunst om te kijken naar wat de natuurlijk gegeven maat is.
Uit het onderzoek blijkt ook dat je pas na 3 jaar een patroon kunt herkennen. Wie zijn nou die mensen die zich onderdeel voelen van jouw Kliederkerk-gemeenschap? In Nederland zijn we dus nog piepjong en is het afwachten hoe onze Kliederkerk-gemeenschappen verder vorm krijgen. Wat ik mooi vind is dat er vervolgens een uitdaging tegenover wordt gesteld, want wat doe je als jouw natuurlijke maat bereikt is? George Lings liet daarbij een foto zien van een dikke man en een zwangere vrouw. Hij geeft aan dat hij gelooft in het volgen van de natuurlijke weg (wat wij overigens in de kerk kwijt zijn geraakt). Als jij dus je natuurlijk maat gevonden heb in jouw Kliederkerk, kun je misschien tevreden zijn. Maar misschien moet je dan juist gaan nadenken over de vele mensen die zich geen onderdeel van jouw Kliederkerk (kunnen) voelen. En zo nam hij ons ook mee naar de volgende ‘hete aardappel’: Evangelisatie. Ook weer zo’n woord wat in kerkelijk Nederland beladen is. Laten we voor nu even spreken over het delen van je geloof. In Lings boek ‘Messy Theology’ stelt een andere theoloog de vraag of MC zich weghoudt van het delen van het evangelie. Als we steeds bezig zijn om maar niet te veel geloof te delen of op een manier die een zo laag mogelijke drempel opwerpt, waar gaan we dan heen?
Ik voel hierin de spanning die ik vaak zie bij Kliederkerk teams. Kliederkerk is gastvrij en missionair, maar dringen we dan niet te veel geloof op als we mensen van buiten willen verwelkomen? Ik denk als we er zo over denken, dat we deze elementen weghalen bij de bron waaruit ze ontstaan. Zo worden de waarden gastvrijheid en missionair middelen om wat ‘heilig water’ overheen te sprenkelen i.p.v een niet te stoppen natuurlijke bron waaruit gastvrijheid en delen van jouw geloof ontspringt.

Goed ik schrijf alweer veel te veel. Ik heb begrepen dat de lezingen van George Lings opgenomen zijn en ook uitgebracht worden. We zullen proberen deze te bemachtigen, zodat we er allemaal van kunnen genieten.

De laatste blog houden jullie nog van me tegoed. Komende weken denken we na over concrete stappen die we willen nemen n.a.v. deze conferentie. Meer nieuws volgt dus!

Martine Versteeg
Projectleider Kliederkerk Nederland